Haber şu: 'İngiliz The Guardian Gazetesi, Türkiye'nin en saygın araştırma şirketlerinden Konda tarafından gerçekleştirilen araştırmanın, Türkleri, 'Yabancı düşmanı, ender kitap okuyan, kadınları ikinci sınıf olarak gören ve demokrasi konusunda zıt duyguları olan sosyal muhafazakar insanlar' olarak gösterdiğini yazdı. Türklerin çeşitli konulara ilişkin tavırlarını ortaya koyan, Konda'nın araştırmasının sonuçları, yurtdışında da ilgi çekti.'
Araştırmaya göre Türklerin yüzde 73'ü yabancıların mülk almasına karşı çıkıyor, yüzde 70'e yakın bir bölümü hiçbir zaman kitap okumuyor, yüzde 72'si hiçbir zaman ya da çok ender yeni teknoloji ürünü almıyormuş.
Bu arada yüzde 70'ine yakın bir bölümü, evli kadınların çalışmak için eşlerinden izin alması gerektiğini söylerken yüzde 57'si, kadınların kolsuz bir üst parça giysi ile evden çıkmaması gerektiğine inanıyormuş. Yüzde 53'ü Türkiye'nin laik anayasasının yasakladığı, kadın yargıçlar, savcılar, öğretmenler ve diğer kamu görevlilerinin görevde İslami başörtüsünü kullanmasına izin verilmesinden yanaymış.
The Guardian, Türklerin yüzde 48 gibi önemli bir bölümünün ordunun 'lazım olduğunda' müdahale etmesi gerektiğini de söylediğine dikkat çekmiş...
Gazete, Konda'nın sahibi Tarhan Erdem Bey'in görüşlerine de yer vermiş... Erdem, araştırmanın ülkede halen devam eden sosyal değişimi anlamayı ve Türkiye'nin, insanlarının çoğunun sandığı ülke olmayı sürdürüp sürdürmediğini görmeyi amaçladığını belirtmiş. Kim finanse etmiş araştırmayı? Sordum, Hürriyet'te, dediler...
Haberi okuduğumda ilk reaksiyonum şu oldu:
Eyvah ki ne eyvah!.. Siz Türkiye markasını yönetmek için bundan böyle nerenizi yırtarsanız yırtın, nafile. Guardian'ın bu haberi, sizin yapacağınız tüm iletişime on basar... Turizm tanıtım programlarının tamamını bu gazeteyi okuyanlar nezdinden siler süpürür...
Peki Türkiye'deki insanların değerlerini, inançlarını, yaşam tarzlarını anlamak ülkede halen devam eden sosyal değişimi kavramak için eldeki tek araştırma bu mu?
Hayır...
1990 yılından beri bütün dünyada 'Değerler Araştırması' yapılır. Yanılmıyorsam 5-6 yılda bir tekrarlanır...
Girip web sitesine bir göz atın. www.worldvaluessurvey.org... Hem son sonuçlar hem de geçmiş vardır bu sitede. Her türlü karşılaştırma rahatlıkla yapılabilmektedir.
Yapıldığı ülke sayısı 90'a yaklaşmış olan bu araştırmayı dünya çapında yürüten bir örgüt var. Binlerce denekle çalışılır. Her ülkede benzer sorular sorulur. Sorulur ki, ülkeler arasındaki farklar anlaşılsın... Bu araştırmanın Türkiye ayağını Bahçeşehir Üniversitesi hocalarından Prof. Dr. Yılmaz Esmer yürütür. Esmer aynı zamanda örgütün İcra Kurulu üyesidir...
Haberi okuduğumda ikinci reaksiyonum şu oldu:
Acaba Guardian'a servis edilmiş araştırmada neden Dünya Değerler Araştırması'ndaki sonuçlardan hiç söz edilmemiş. Neden bir karşılaştırma yapılmamış? Haydi servis edenler yapmadı; gazete niye yapmamış?
Sonra bu sorunun yanıtını ustalara, yorumunu ise okurlara bırakmaya karar verdim...
Bu arada Yılmaz Esmer Hoca'yı aradım. Bence biraz kırılmış. Tarhan Bey araştırmanın sonuçlarını Hürriyet gazetesinde 40 - 45 kişilik bir gruba yapmış ve hocayı çağırmamış... Ben dünya efendisi bir usta olan Tarhan Bey'in böyle bir şekil hatasını bilerek, isteyerek yapabileceğine kesinlikle ihtimal veremiyorum. Mutlaka sehven atlanmıştır. Ancak birilerinin Yılmaz Hoca'nın gönlünü mutlaka alması; birilerinin de Türkiye'de iş, ilişki ve iletişim yönetiminin içinde olan herkesi birinci dereceden ilgilendirmesi gereken her iki araştırmanın kamuoyu önünde tartışılmasını sağlaması (örneğin Ali Kırca Siyaset Meydanı'nda) gerekir...

AKŞAM